1620
Jan Warners
Het oudste spoor in de genealogie. Geboren omstreeks 1620, overleden in De Wijk, op De Wetering. Volgens de genealogie de vader van Jan Meeuwes Jans. Dat controleren we nog.
Het begon met een plek op de kaart.
Rond 1670 woonde, vermoedelijk aan de oostkant van Meppel, in de buurschap Oosterboer (verderop lees je waarom), een man die Jan Meeuwes Jans heette. In de genealogie van de familie, de stamboom die andere onderzoekers eerder opstelden, heet hij Jan op de Rootbaart: genoemd naar de plek waar hij woonde. Een vaste achternaam had hij niet.
Zijn dochter Roelofje trouwde in 1697 met Warner Roelofs en nam die plek mee als naam. Hun zoon Jan Warners, gedoopt in Meppel in 1700, heette van de Robaart. Daarna sleten de eeuwen de naam glad, tot er Robaard overbleef.
1669op de Rootbaart
1697Roodbaart
1700van de Robaart
1736van de Robaard
1824Robaard
Spellingen zoals ze in de genealogie van Webring Reestdal staan.
De Rootbaardije.
De plek bestaat nog, en heet nog bijna zo. Op de kaart van nu staat bij de boerderij Binnenweg 4 in Meppel de naam Rootbaardije. Het erf hield zijn oude naam, ook toen er al lang geen Robaard meer woonde. Hoe we weten dat dit dezelfde plek is als de Rootbaart van 1669, lees je bij De boerderij en op de kaart. Dit is wat we over de naam zelf vonden.
- 1740Jan Warners op de Rootbaart. In 1938 schreef J. Poortman in de Emmer Courant een reeks over bijgeloof in Oost-Drenthe. Voor deel V las hij de processtukken van een zaak uit 1741. In mei van dat jaar hing er een dode hond in de schoorsteen van Jacob Jans op de Hogt, en in de buurt dacht men aan de duivel. De drost liet getuigen verhoren. Willem Luchies op de Hogt vertelde dat hij op de biddag van Allerheiligen 1740 in Ruinerwold, in het huis van Antony Winkel, Jan Warners van de Rootbaart had getroffen. Een tweede getuige was de meid Berentien Daniels,
"die bij Jan Warners op de Rootbaart „diende"" J. Poortman, "Zij stijgen uit hun graven op… V. Bijgeloof in de oude tijd", Emmer Courant, 15 april 1938.
Dat is Jan Warners van de Robaart (gedoopt 1700), de vader van Warner Jans. Zo weten we dat de familie in 1740 op een plek woonde die de Rootbaart heette. De dader bleek trouwens geen duivel: volgens Poortman ging het om een ruzie tussen buren over pruimen en een hond. De processtukken zelf hebben we nog niet gezien.
Lees het hele artikel op Delpher → - 1814Robarte op de Franse kaart. Volgens de erfgoedsite Ontdek Meppel staat het erf op de Franse topografische kaart uit de tijd van Napoleon als Robarte. Die kaart staat in het boek van Versfelt en Schroor (ISBN 978-90-8067-271-0). Zelf gezien hebben we hem nog niet.
- 1986Een van de oude hoeven. Het Nieuwsblad van het Noorden bespreekt een artikel van Herman Jansen in Oud Meppel (jaargang 7, nr. 4). De boerenhoeven in de Oosterboer liggen nog bijna op dezelfde plek als rond 1440, en hun namen zijn herkenbaar, met de Ramhorst, de Rumpte, Het Slot en de Rootbaardije. Lees het artikel op Delpher (8 april 1986).
- nuOp het hek, en op de kaart. Aan de Binnenweg 4 staat een wit toegangshek met in sierletters "De Rootbaardije — anno 1438". De naam leeft daar dus nog, ruim driehonderd jaar nadat de laatste Robaard er wegging. In OpenStreetMap staat hij sinds 2021 ook bij dat adres. Wie er nu woont, laten we hier weg.
Dat jaartal 1438 kunnen we niet onderbouwen, maar het komt niet uit de lucht vallen. In de literatuur over de Oosterboer is 1438 het jaar waarin de horigen daar vrije pachters werden, en de Rootbaardije wordt genoemd als een van de hoeven die sinds ongeveer die tijd nog vrijwel op dezelfde plek liggen (Nieuwsblad van het Noorden, 8 april 1986, over H. Jansen in Oud Meppel jg. 7 nr. 4). Een akte die déze boerderij in 1438 noemt, hebben wij niet gezien. Onze oudste eigen bron voor de naam is 1669.
De krantenpagina's zelf tonen we niet: ze zijn auteursrechtelijk beschermd of gaan over mensen die nog leven. De links brengen je naar het origineel.
Foto's van de boerderij uit 1963 en 1969 zie je bij huis 339.
De familie
Generatie na generatie.
Boeren, een molenaar, een zeilmaker en zeilers. Eeuwenlang rond Meppel, De Wijk en Hoogeveen, en net over de grens in IJhorst (Overijssel). In de twintigste eeuw tot in Nieuw-Zeeland en op Aruba.
De oudste schakels komen uit de genealogie: de stamboom van de familie die andere onderzoekers eerder maakten (zie de bronnen). Wij hebben die nog niet overal kunnen controleren. Waar we zelf de akten hebben gezien, lees je bij De boerderij.
1669
Jan Meeuwes Jans
Op de Rootbaart. Trouwt in Koekange met Judith Wolters.
1697
Roelofje Jans, de Roodbaart
Trouwt in Ruinerwold met Warner Roelofs. De naam komt van haar kant van de familie: van de plek van haar vader.
Via haar ging de naam verder1700
Jan Warners van de Robaart
Gedoopt in Meppel. Erft in 1726 4.000 gulden van zijn twee zusters.
1726
Een erfenis van 4.000 gulden
In het belastingregister van Drenthe meldt Warner, inmiddels weduwnaar, dat zijn zoon Jan Warners van zijn twee zusters 4.000 Carolusgulden heeft geërfd: een groot vermogen. Vermoedelijk gaat het om Roelofje en Judith, die dus jong overleden; hun namen staan niet in de aantekening zelf. Warner heet hier van de Roodbaard: de plek is een familienaam geworden.
1729 · 1736
Twee broers, twee wegen
Warner Jans (1729) blijft op de boerderij in de Oosterboer. Via zijn dochter Lammegien blijft de Roodbaard in de familie. Lees waar die boerderij stond ↓
Coob Jans (1736) trouwt in IJhorst. Via hem loopt de lijn hieronder verder.
1736
Coob Jans van de Robaard
Landbouwer. Geboren in Meppel, trouwt in IJhorst.
1788
Lucas Quirinus van de Robaart
Landeigenaar en molenaar. Geboren in De Wijk, overleden in Hoogeveen.
1824
Willem Hiddingh Robaard
Zeilmaker. Geboren in Hoogeveen, overleden in Meppel.
1853
Remmelt Robaard
Geboren in Hoogeveen, trouwt in Meppel met Annigje Maria Bakker.
1896
Jan Minne Pieter Robaard en Margje Bralten
Jan Minne Pieter wordt op 19 juli 1896 in Meppel geboren. Hij trouwt met Margje Bralten, geboren op 3 augustus 1901. Hij is winkelier in mode-artikelen. In 1967 woont hij aan de Heinsiusstraat in Meppel; hij rijdt dan op zijn 71e nog auto.
Foto: pasfoto uit zijn persoonsbewijs, Meppel, 14 augustus 1941. Familiebezit.1928
Albert (Appy) Robaard en Bernadina Hendrika (Diny) Sterken
Appy wordt op 28 februari 1928 geboren. Als dienstplichtig marinier van de Mariniersbrigade vertrekt hij vanuit de Woldstraat in Meppel naar Nederlands-Indië. Rond 1951 emigreren hij en Diny (1930–2015) naar Nieuw-Zeeland. Daar worden Michael en een dochter geboren. In 1959 keert het gezin terug naar Nederland, waar nog een zoon wordt geboren. Van 1963 tot 1967 wonen ze op Aruba, daarna weer in Meppel. Appy overlijdt in 2005.
1953
John Michael Peter Robaard (Michael)
Geboren in Wellington, Nieuw-Zeeland. Zeiler en zeiltrainer. Overleden in 2022. Bijna 130 jaar na de geboorte van Willem Hiddingh, de zeilmaker, stond er weer een Robaard aan het roer. Zijn zoon Colin maakte deze site — lees waarom.
En nu?
Het verhaal is nog niet af
Een naam gaat niet alleen via zonen verder, en een boerderij ook niet. Roelofje gaf de naam in 1697 door aan haar kinderen. Lammegien hield in 1792 de boerderij en daarmee de naam. En in 1885 ging de Roodbaard via Hilligje Robaard naar haar kinderen, die Wind heetten (lees hoe). Hoe het verder gaat, schrijven de volgende generaties.
De boerderij
Waar lag de Roodbaard? In de Oosterboer.
De oudste vermeldingen noemen alleen de naam van de plek, zonder buurschap. De belastingregisters van Drenthe geven het antwoord. Wie in de achttiende en vroege negentiende eeuw een huis met een haard had, betaalde haardstedegeld, per buurschap genoteerd. En de Roodbaard staat er in de buurschap Oosterboer, aan de oostkant van Meppel. Met het eerste kadaster van 1832 weten we nu ook precies waar de boerderij stond.
akte zelf gezien in een brongenealogie uit de stamboom van andere onderzoekers, nog niet door ons gecontroleerdonze afleiding wat wij eruit opmaken
1669Jan Meeuwes Jans trouwt. Hij heet "op de Rootbaart".genealogie
Jan Meeuwes Jans trouwt op 20 juni in Koekange met Judith Wolters. In de genealogie heet hij op de Rootbaart. De naam hoort dan nog bij een plek, niet bij een familie.
1729Warner Jans wordt gedoopt. Hij blijft op het erf.genealogie
Warner Jans, zoon van Jan Warners van de Robaart (1700), wordt op 22 juni gedoopt in Meppel. Hij is een broer van Coob Jans (1736), via wie de familielijn loopt. Warner blijft in de Oosterboer, trouwt in 1757 met Roelofjen Jans uit Broekhuizen en overlijdt in 1799.
1740Een rechtszaak: Jan Warners "op de Rootbaart".krant 1938
Een rechtszaak uit 1741 noemt Jan Warners van de Rootbaart, de vader van Warner. Een getuige zag hem op de biddag van Allerheiligen 1740 in een herberg in Ruinerwold, en de meid Berentien Daniels werkte "bij Jan Warners op de Rootbaart". Daarmee woont de familie in 1740 op een plek die zo heet. We kennen dit uit een krantenartikel van J. Poortman uit 1938, die de processtukken las. Lees meer.
1764Haardstedegeld: Warner Jans Rootbaart, buurschap Oosterboer.akte
In het haardstedegeld staat Warner Jans Rootbaart in de buurschap Oosterboer. Dat is het oudste bewijs voor de Oosterboer dat we zelf in een bron hebben gezien. De genealogie noemt de Oosterboer al bij de doop van Warners broer Pieter in 1731.
1784Nog steeds Warner. Dochter Lammegien wordt de opvolger.akte
Opnieuw staat Warner Jans Roodbaard in het haardstedegeld. Zijn zoon Jan Warners overlijdt volgens de genealogie al in 1787. Daarmee lijkt dochter Lammegien de opvolger op het erf te worden.
1792Lammegien trouwt met Jan Everts Kloeten uit De Wijk.akte
Op 15 april trouwt Lammegien Warners van de Roodbaard uit de Oosterboer in Meppel met Jan Everts Kloeten uit Dijkstatingerhuizen bij De Wijk.
genealogieVolgens de genealogie is Lammegien op 1 maart 1761 in Meppel gedoopt als dochter van Warner Jans en Roelofjen Jans. De doopinschrijving zelf hebben we nog niet gezien.
1794Haardstedegeld: Jan Everts heet nu "van de Roodbaard".akte
In het haardstedegeld heet hij al Jan Everts van de Roodbaard. Schoonvader Warner leeft dan nog. Jan Everts Kloeten is kennelijk ingetrouwd op het erf van zijn vrouw en draagt daarom de naam van de plek. Dat was in Drenthe heel gewoon.
1804Haardstedegeld: Jan Ev. "op de Roodbaard".akte
Weer het haardstedegeld: Jan Ev. op de Roodbaard, buurschap Oosterboer.
1812Zoon Warner Jans Robaard trouwt, 19 jaar oud.akte
Hun zoon Warner Jans Robaard, 19 jaar, trouwt in Meppel. Hij heet naar zijn grootvader Warner. Zijn vader staat in de akte als "Jan Everts Robaard". Lammegien is dan al overleden (1810, volgens de genealogie). Jan Everts hertrouwt in 1811 met Hillegien Geerts Mulder.
1824Aan de Oosterboerweg verrijst het huis dat er nog staat.monument
Aan de Oosterboerweg wordt een grote boerderij met een dwars voorhuis gebouwd. Het is het huis dat in 1832 op perceel 277 staat, op naam van Warner Jans Robaard, de grutter. Het staat er nog: Oosterboerweg 33, rijksmonument. Of Warner het zelf liet bouwen, weten we niet.
1832Het kadaster: drie Robaard-huizen in de Oosterboer.kadaster
Het eerste kadaster legt elk perceel vast, met de eigenaar erbij. In sectie B van Meppel staan drie Robaard-huizen: de Roodbaard (339) en de keuterij aan de Aa (298) van Jan Everts, en het huis van zijn zoon Warner (277). Ook Koop Jans Robaard, volgens de genealogie een kleinzoon van Warner Jans, heeft er land.
1838Jan Everts sterft. Het erf gaat naar zoon Geert Jans.akte
Jan Everts overlijdt in Meppel, 65 jaar oud. De akte zegt: "ook Jan Everts Robaard". In de successiememorie gaat het boerenerf in de Oosterboer van ongeveer 20 bunder geheel naar zoon Geert Jans, en de halve keuterij naar zoon Evert Jans. Beiden zijn zonen uit zijn tweede huwelijk. In de kantlijn van het kadaster staat bij elk van zijn percelen "1838".
akteOp 13 mei trouwt Geert Robaard, 25 jaar, landbouwer, zoon van Jan Everts Robaard en Hillegien Geerts Mulder, in Meppel met Jantjen Hendriks Drogt uit Zuidwolde.
1872Het gezin van Geert woont nog in de Oosterboer.akte
Hun dochter Arentien overlijdt, 24 jaar oud, "te Oosterboer". Vader Geert Jans Robaard is dan nog landbouwer: het gezin woont nog in de Oosterboer. Ook zijn broer Evert Jans woont er: in 1870 wordt daar zijn zoon Geert geboren.
1876Dochter Hilligje trouwt met Egbert Wind.akte
Geerts dochter Hilligje Robaard trouwt in Meppel met Egbert Wind, landbouwer uit Nijeveen. Ze krijgen twee kinderen: Geert Wind (1877) en Geesje Wind (1878). Hilligje overlijdt in 1879.
1885Geert Jans sterft. Het erf gaat naar zijn kleinkinderen Wind.akte
Geert Jans Robaard overlijdt op 7 januari "te Oosterboer", zonder testament. Zijn successiememorie noemt "de onroerende goederen gelegen in de Oosterboer": sectie B, met 330, 338, 339 en verder vrijwel dezelfde nummers als in 1832, "huis en erf, weiland, bouwland en tuin", plus hooiland in De Wijk. Samen ƒ 20.000. Het erf is dus bijna vijftig jaar na 1838 nog steeds van de familie. Erfgenamen zijn de twee kleinkinderen Geert en Geesje Wind. Vanaf nu woont er geen Robaard meer op de Roodbaard: het erf gaat verder in de vrouwelijke lijn.
1899Geesje Wind trouwt Jan Schoemaker. Woonden zij op het erf?akte
Geesje Wind trouwt in Ruinerwold met Jan Schoemaker, landbouwer. Haar ouders zijn overleden; haar voogd is een Jan Robaard. Jan Schoemaker overlijdt in 1917 "te Oosterboer", als veehouder, en een dochter in 1925 ook daar.
nog openDat zij op de Roodbaard woonden, is waarschijnlijk maar nog niet bewezen. Haar broer Geert Wind (overleden 1923) had in elk geval geen boerderij meer: zijn nalatenschap was een huis in Meppel en effecten.
1963De boerderij aan de Binnenweg 4 op de foto.foto
In februari, in de sneeuw, wordt de boerderij gefotografeerd aan de Binnenweg 4: de plek van huis 339. Binnen hangen drie tegeltableaus: een ruiter te paard, een boer achter de ploeg met "Den bouwman wagt van s'Heeren handt veel milden zeegen af op 't landt", en een jachttafereel. In 1969 volgt nog een foto van de schuur. Bekijk de foto's.
nuOp de plek van huis 339 staat nog steeds een boerderij.onze afleiding
Op de plek van huis 339 staat nog steeds een boerderij: Binnenweg 4, volgens het Kadaster gebouwd rond 1840. Of daar nog iets van het huis van Jan Everts in zit, kunnen we zonder bouwhistorisch onderzoek niet zeggen. Hoe we de plek vonden, zie je op de kaart.
Klik op een jaar voor de details.
Drie huizen, één familie.
In 1832 kreeg elk stuk grond in Nederland een nummer: het eerste kadaster. De Oosterboer viel onder Meppel, sectie B. Op drie percelen in die sectie stond een huis van de familie: 339, 277 en 298. Twee daarvan waren van dezelfde man, Jan Everts: het erf waar hij woonde en een klein bedrijf aan de rivier. Op het derde woonde zijn zoon Warner, de grutter. Zo staan ze in het register van 1832, de Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel (OAT): eigenaar, soort, oppervlakte en de geschatte opbrengst waarop belasting werd geheven. Het artikelnummer achter een naam (art. 450) is het nummer van die eigenaar in het register: al zijn percelen staan daaronder bij elkaar. Klik bij "Nu" op het adres om de plek op de kaart te zien.
perceel339
Boerderij, "huis en erf" (gebouw nr. 23)
- Eigenaar
- Jan Everts Robaard, landbouwer, Meppel (art. 450)
- Huisperceel
- 28 roeden 10 ellen (2.810 m²)
- Belastbaar
- ƒ 25,00 gebouwd + ƒ 5,90 grond
- Hele erf
- ca. 20 bunder (± 20 ha): 330, 338–349, 358–361, 368
- Gebruik
- bouwland, weiland, hooiland, twee tuinen
- Nu
- Binnenweg 4, Meppel: een boerderij uit ca. 1840 (Kadaster). Toon op de kaart →
De boerderij aan de oostrand van de Oosterboer, tegen de grens met De Wijk. Later bekend als de Rootbaardije. Het erf staat in zijn geheel op naam van Jan Everts. Het kwam waarschijnlijk via Lammegien in de familie (zie de aannames). In 1838 naar zoon Geert Jans, in 1885 naar diens kleinkinderen Geert en Geesje Wind. Het huis wordt particulier bewoond.
perceel277
Woonhuis met grutterij (gebouw nr. 19)
- Eigenaar
- Warner Jans Robaard, grutter, Meppel (art. 452)
- Huisperceel
- 22 roeden 60 ellen (2.260 m²)
- Belastbaar
- ƒ 54,00 gebouwd + ƒ 4,75 grond
- Verder
- 276–284, 324–329, 350–353
- Gebruik
- tuin, bos, hooiland, bouwland, weiland
- Nu
- Oosterboerweg 33, Meppel: rijksmonument 28646, gebouwd 1824, later bekend als De Monpelou. Toon op de kaart →
Van Warner, de zoon van Jan Everts en Lammegien. Een grutter maakte grutten: gepelde gerst en boekweit. De hoge waarde van het gebouw past bij het grote huis uit 1824 dat er nog staat: "boerderij met zijbaanders en groot dwars voorgebouwd woongedeelte", aldus het monumentenregister. Of er een werkplaats aan huis was, zegt de OAT niet. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed liet de boerderij in 1966 opmeten; de tekeningen zie je hierboven.
perceel298
Keuterij aan de Aa (gebouw nr. 20)
- Eigenaar
- Jan Everts Robaard, landbouwer, Meppel (art. 450) — dezelfde als bij 339
- Huisperceel
- 6 roeden (600 m²)
- Belastbaar
- ƒ 15,00 gebouwd + ƒ 1,26 grond
- Hele keuterij
- ca. 7 bunder: 285–291, 293, 297–303
- Gebruik
- hooiland, weiland, bouwland, tuin
- Nu
- geen gebouw meer op deze plek, vlak bij de Wold Aa. Toon op de kaart →
Het tweede bedrijf van Jan Everts: een klein boerderijtje aan de rivier, naast zijn erf op 339. In 1832 staat het geheel op zijn naam. In de successie van 1838 gaat het om de helft. Waarom, zegt de memorie niet. Naar zoon Evert Jans, die in 1870 nog in de Oosterboer woont.
Wat betekenen die bedragen?
Het zijn geen verkoopprijzen. Het kadaster schatte per perceel de jaarlijkse netto-opbrengst, het belastbaar inkomen, en daarover ging de grondbelasting. Voor een huis telde ook het gebouw ("gebouwd"). Wat de huizen in 1832 waard waren, staat niet in deze bron. Een notariële akte van een verkoop of boedelscheiding kan dat later laten zien.
Bunder, roede, el
Sinds 1820 waren dit de Nederlandse namen voor metrische maten:
| 1832 | nu |
|---|---|
| 1 bunder | 1 hectare (10.000 m²) |
| 1 roede | 1 are (100 m²) |
| 1 el | 1 m² |
"28 roeden 10 ellen" is dus 2.810 m².
Ook Koop (Coop) Jans Robaard bezit land in de buurt (363–364, weiland en bouwland), maar geen huis in dit blok. Volgens de genealogie is hij in 1784 gedoopt als zoon van Jan Warners, Lammegiens broer die in 1787 overleed. Hij is dus een kleinzoon van Warner Jans en een neef van Warner de grutter.
Toen en nu, over elkaar.
Het kadasterplan van 1832 op OpenStreetMap. Maak de oude kaart lichter of donkerder, wissel naar de luchtfoto, en klik op de punten.
Hoe de kaart is uitgelijnd. Het blad is rechtgedraaid, op schaal gebracht met het meetnet van de landmeter, vastgelegd op de Hoogeveensche Vaart en de Wold Aa, en gecontroleerd met vijf boerderijen die er nog staan. Marge: zo'n 20 meter. Lees hoe we het precies deden.
Vier plekken. Geel zijn de drie huizen van de familie: 339, de Roodbaard, nu Binnenweg 4; 277, nu Oosterboerweg 33; en 298, de keuterij aan de Aa, waar geen gebouw meer staat. Wit is Het Slot (perceel 233), geen familie maar een buur: het herenhuis werd in 1834 afgebroken; op het terrein staat nu de boerderij Slotweg 1. De huizen zijn particulier bewoond. Bekijk de originele kaarten in de beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
De originele bladen.
Het minuutplan is de kaart van 1832 waarop elk perceel is ingemeten. De OAT is het register met de gegevens per perceel. Alle huizen en al het land van de familie staan op één blad: sectie B, blad 2. Klik op een afbeelding om haar groot te bekijken.
Meer kaartbladen: de keuterij, het hele blad en de rest van de Oosterboer
De OAT: het register van 1832, zeven bladzijden
De buur: Het Slot, en wat er nu staat
Hoe we de oude kaart op de nieuwe legden.
Een oude kaart over een nieuwe leggen heet georefereren. Je zoekt dingen die op allebei de kaarten staan, en rekent uit hoe je de oude kaart moet draaien, vergroten of verkleinen en verschuiven tot ze samenvallen. Daarna controleer je het met dingen die je níet hebt gebruikt. Zo hebben we het gedaan.
De zes stappen, van gedraaid blad tot adres
- Eerst goed kijken: het blad ligt op zijn kant.Op dit blad wijst het noordpijltje naar links. Een eerdere versie van onze kaart had dat gemist: die lag een kwartslag gedraaid en was twee keer te groot. Alle plekken klopten daardoor niet.
- De schaal en de richting halen we uit het blad zelf.Over de kaart loopt een rood meetnet van vierkanten van 250 meter (10 centimeter op papier, bij schaal 1:2500). Op de scan is zo'n vierkant 775 pixels breed: één pixel is dus ongeveer een derde meter. De schaalstok onderaan het blad geeft hetzelfde. Het noordpijltje ligt precies langs een lijn van het meetnet, dus daarmee ligt ook de richting vast.
- Vastleggen op wat er nog ligt: het water.Wegen en sloten veranderen, maar grote waterlopen blijven meestal liggen. Langs de zuidkant van het blad loopt de Hoogeveensche Vaart, gegraven in de zeventiende eeuw. Langs de noordkant stroomt de Wold Aa. We hebben beide op het blad overgetekend en de computer laten zoeken naar de stand waarin ze het best samenvallen met de vaart en de Aa van nu, uit de topografische kaart van het Kadaster. De vaart valt er vrijwel precies op. Bij de Aa klopt alles, behalve één lus bij de keuterij: die meander is later rechtgetrokken.
- Controle met oude huizen.Het Kadaster houdt van elk gebouw een bouwjaar bij. We legden alle gebouwen van vóór 1945 over het blad (de groene vakjes op de afbeelding hieronder). Vijf boerderijen van 1832 vallen op 6 tot 17 meter van zo'n oud gebouw. Twee daarvan zijn rijksmonumenten: Oosterboerweg 33 uit 1824, op huis 277, en Slotweg 1, "boerderij op het terrein van het vroegere Slot". Daarna de strengste test: telkens één van de vijf boerderijen weglaten en met de andere vier uitrekenen waar die vijfde moet liggen. Dat kwam steeds uit op 8 tot 32 meter van het echte gebouw.
- Controle met de oppervlakte.Het kadasterregister van 1832 (de OAT) geeft van elk perceel de oppervlakte. Het huisperceel van 339 meet op onze kaart ongeveer 2.600 m², het register zegt 2.810 m². Op de eerdere, verkeerde kaart was dat 13.000 m².
- Van plek naar adres.Tot slot keken we in de basisregistratie van het Kadaster (BAG) welk gebouw nu op elke plek staat. Zo werd 339 Binnenweg 4, en 277 Oosterboerweg 33.
Uitkomst: reken op een marge van zo'n 20 meter. Dat is genoeg om een huis van 1832 aan een huis van nu te koppelen, maar het zegt niets over de vraag of het gebouw zelf nog hetzelfde is. Daarvoor is bouwhistorisch onderzoek nodig.
Wat we zeker weten, en wat niet.
- zekerIn 1832 wonen de Robaards op 339, 277 en 298.Dat staat zo in de OAT van 1832.
- zekerJan Everts Robaard is Jan Everts Kloeten.De overlijdensakte van 1838 noemt beide namen, met zijn ouders Evert Harms Kloeten en Annigje Haar.
- zekerHij trouwde in 1792 met Lammegien Warners van de Roodbaard uit de Oosterboer.Trouwregister van Meppel. Vanaf 1794 heet hij zelf "van de Roodbaard".
- zekerDe Roodbaard bleef tot 1885 bij de familie Robaard.In 1838 naar zoon Geert Jans Robaard (successiememorie 1838). Bij zijn dood in 1885 noemt zijn memorie vrijwel dezelfde percelen in sectie B, met huis en erf. Erfgenamen: zijn kleinkinderen Geert en Geesje Wind, kinderen van zijn dochter Hilligje.
- zekerDe plekken op de kaart van nu.Het blad is uitgelijnd op de Hoogeveensche Vaart en de Wold Aa, en gecontroleerd met vijf boerderijen die er nog staan (6 tot 17 meter afwijking). Huis 277 valt op het rijksmonument Oosterboerweg 33, Het Slot op het rijksmonument Slotweg 1, dat volgens het register op het terrein van het vroegere Slot staat.
- genealogieLammegien is een dochter van Warner Jans Roodbaard.Zo staat het in de genealogie van Webring Reestdal (gedoopt 1761). Het past bij haar patroniem, haar woonplaats en de naam van haar oudste zoon. De doopinschrijving zelf hebben we nog niet gezien.
- waarschijnlijkHet erf op 339 kwam via Lammegien in de familie.Haar broer overleed in 1787. Jan Everts heet al in 1794 "van de Roodbaard", toen Warner nog leefde, en in 1804 "op de Roodbaard". Een akte die de overdracht beschrijft, hebben we niet.
- waarschijnlijkGeesje Wind en Jan Schoemaker woonden op de Roodbaard.Zij woonden na 1899 in de Oosterboer en Jan overleed daar in 1917. Dat het op dit erf was, staat nog in geen enkele akte die we zagen.
- uit tweede handIn 1740 woont Jan Warners "op de Rootbaart".Zo citeert J. Poortman in 1938 de processtukken van een zaak uit 1741. Het origineel hebben we nog niet gezien.
- waarschijnlijkDe Rootbaardije van nu is de Roodbaard van 1832.De naam staat in 1986 in een rij oude hoeven van de Oosterboer, en vandaag op de kaart bij Binnenweg 4, precies waar huis 339 stond. Een bron die de naam en het perceelnummer samen noemt, hebben we nog niet.
- uitlegDe grutterij.Dat 277 een werkplaats had, leiden we af uit het beroep van Warner. De OAT zegt alleen "huis".
- nog openStaat het huis van 1832 nog op Binnenweg 4?Het Kadaster noemt als bouwjaar ca. 1840; zo'n jaartal is vaak een schatting. Alleen bouwhistorisch onderzoek of oude foto's kunnen dat uitwijzen.
- nog open339 is dezelfde plek als de Rootbaart van 1669.Alles wijst die kant op, maar een akte tussen 1669 en 1764 die het erf bij naam noemt, hebben we nog niet.
- nog openDe oudste schakel.De genealogie noemt Jan Warners (ca. 1620) als vader van Jan Meeuwes Jans. Dat past niet goed bij diens patroniem "Meeuwes". Dit controleren we nog.
Nog uit te zoeken, en waar
- Het erf van 1885 tot nu. De kadastrale legger van Meppel sectie B, vanaf het artikel van Geert Jans Robaard. Alleen in te zien via de Kadaster Archiefviewer op de studiezaal van het Drents Archief, of via hun kadasterspreekuur.
- Wie woonde er na 1885? De successiememorie van Egbert Wind (1893) en eventuele notariële akten van verkoop of boedelscheiding van Geert en Geesje Wind. Drents Archief.
- De rechtszaak van 1741. De processtukken die Poortman las (de hond in de schoorsteen van Jacob Jans op de Hogt). Waarschijnlijk in het archief van de Drost en de Etstoel, Drents Archief.
- De Franse kaart. Het blad met "Robarte" in het boek van Versfelt en Schroor (ISBN 978-90-8067-271-0), te leen via de bibliotheek.
- Oud Meppel, jaargang 7, nr. 4. Het artikel van Herman Jansen over de oude hoeven van de Oosterboer, en Poortmans eigen werk over de geschiedenis van de Oosterboer. Stichting Oud Meppel.
- Lammegiens doop (1761). Doopboek van Meppel, Drents Archief.
- Het Slot en de familie. Wie was in 1832 eigenaar van de percelen 229–235? Koop Jans Robaard trouwde met Roelofje Bartels Slot. Is er een verband? Staat in de OAT van 1832.
- De Rootbaart vóór 1764. Haardstedegeld en 40e penning van Meppel tussen 1669 en 1764, op zoek naar de naam van het erf.
Voor lezers van 8 tot 12 jaar
Het verhaal in het kort.
Hoe kan een achternaam uit een boerderij komen? Zo dus. In acht stapjes, van heel lang geleden tot nu.
- Vroeger had niet iedereen een achternaam.
Meer dan 350 jaar geleden heette je gewoon Jan. Of Griet. Meer niet.
Maar er waren veel mensen die Jan heetten. Hoe weet je dan welke Jan iemand bedoelt? Makkelijk: je zegt erbij waar hij woont.
- Er was een boerderij die "de Rootbaart" heette.
Die stond in de Oosterboer, een buurtje net buiten Meppel. Boerderijen hadden toen een naam, net zoals huizen nu een huisnummer hebben.
Waarom hij zo heette, weet niemand meer. Misschien woonde er ooit iemand met een rode baard. Dat is een mooi verhaal, maar we weten het niet zeker.
- De man die daar woonde, was "Jan op de Rootbaart".
Dat staat in een oud boek uit 1669, toen hij ging trouwen. Hij heette dus eigenlijk: Jan, die op die ene boerderij woont.
- Zijn dochter nam de naam mee.
Roelofje trouwde in 1697 en ging ergens anders wonen. Maar in de papieren noemden ze haar nog steeds naar die boerderij: Roodbaart.
Zo werd de naam van een plek de naam van een familie.
- Daarna veranderde de naam steeds een beetje.
Er waren nog geen regels voor spelling. Iedereen schreef het op zoals hij het hoorde. En elke keer werd het een klein beetje anders.
Druk maar eens op de knop hieronder.
- De namenmachine
1669op de Rootbaart
Zo schreef de dominee het op toen Jan ging trouwen.
- Dus de achternaam Robaard is eigenlijk een adres.
Heet jij Robaard? Dan ben je genoemd naar een boerderij waar meer dan 350 jaar geleden je over-over-over-overgrootvader woonde.
- En die plek bestaat nog!
Aan de Binnenweg 4 in Meppel staat nog steeds een boerderij. En op de kaart heet dat stukje land nog altijd "de Rootbaardije".
Het huis dat er nu staat is wel veel nieuwer. Het oude huis is allang verdwenen. Maar de plek is dezelfde.
Wist je dit al?
- Een rechtszaak over een hond. In 1741 had iemand een dode hond in een schoorsteen gehangen. De buren schrokken zich rot en dachten aan de duivel. De rechter liet iedereen vertellen wat ze wisten. En in die verhalen staat "Jan Warners op de Rootbaart". Zo weten we dat de familie daar toen woonde.
- 27 voetbalvelden. In 1832 hoorde er ongeveer 19 hectare land bij de boerderij. Dat zijn zo'n 27 voetbalvelden, met koeien erop in plaats van voetballers.
- Een grutter in de familie. Warner Robaard maalde graan tot gort en meel. Gort at je vroeger bijna elke dag, in de pap.
- Alles kreeg een nummer. In 1832 kreeg elk stukje grond in Nederland een nummer, zodat de regering wist wie belasting moest betalen. De boerderij van de familie werd nummer 339. Dat nummer gebruiken we nog steeds om de plek terug te vinden.
Zelf doen: elke naam heeft een verhaal
Jij weet nu waar de naam Robaard vandaan komt. Maar iedereen om je heen heeft ook een achternaam, en die is ooit net zo begonnen. Er zijn drie soorten die veel voorkomen:
- Een plek. Van Dijk woonde bij een dijk. Van der Berg bij een berg. En Robaard dus bij de Rootbaart.
- Een beroep. Bakker bakte brood. Mulder was molenaar. Smit was smid.
- Je vader. Jansen is "zoon van Jan". Pietersen is "zoon van Pieter".
Kijk eens naar de achternaam van je moeder, van je opa's en oma's, en van je vrienden op school. Welke soort is het? Sommige kun je zo raden. En bij sommige weet niemand het meer, precies zoals bij de Rootbaart.
Over mij.
Ik ben Colin Robaard, zoon van Michael. Ik woon met mijn vrouw en twee dochters in Meppel, een paar kilometer van de Oosterboer. Dat onze naam daar is ontstaan, ruim 350 jaar geleden, wist ik lang niet.
Mijn hele leven zitten mensen er net naast. Aan de telefoon, op formulieren, bij het voorlezen van een lijst: Roodbaard. En elke keer verbeterde ik het. Nee hoor, Robaard. Zonder die extra d.
Tot mijn oudste dochter vroeg waar onze naam eigenlijk vandaan komt. Ik wist het niet. Dat vond ik een mager antwoord, dus ben ik gaan zoeken.
En wat blijkt: al die mensen hadden gelijk. In de oudste papieren die ik vond, heet de familie precies zo. Roodbaart. Rootbaart. Van de Robaart. Pas rond 1824 staat er voor het eerst Robaard, zoals het nu in mijn paspoort staat. Ik heb dus jarenlang mensen verbeterd die de oorspronkelijke naam gebruikten.
Sindsdien ben ik in die geschiedenis gedoken. Doopboeken, belastinglijsten, akten van de notaris, en een kaart uit 1832 die ik over de kaart van nu heb gelegd. Zo kwam ik bij een erf in de Oosterboer dat nog altijd de Rootbaardije heet.
Onderweg viel me nog iets op. Zelf heb ik mijn hele jeugd gezeild, tot een jaar of twintig. Mijn vader Michael was zeiler en zeiltrainer. En ruim een eeuw eerder werd Willem Hiddingh Robaard zeilmaker. Het water komt in deze familie vaker terug dan ik wist.
Wat ik tot nu toe vond, staat op deze site. Met de gaten er eerlijk bij, want die zijn er nog genoeg.
Dit is een levend verhaal. Zodra ik iets nieuws tegenkom, verwerk ik het hier. Heb je een tip, of heb ik het ergens mis? Stuur me gerust een bericht.
Mail mij: [email protected]Ben jij ook een Robaard?
Of een Roobaard, of stam je af van deze familie? Stuur een foto, een rouwkaart, een verhaal of alleen een naam en een jaartal. Alles helpt. Deze site is makkelijk te onthouden: eenrobaard.nl.
Mail [email protected]Bronnen.
Alles op deze pagina komt uit deze bronnen. Waar een akte en de genealogie elkaar tegenspreken, volgen we de akte.
Toon alle bronnen
- Kadastrale kaart 1811–1832, minuutplan Meppel (Drenthe), sectie B, blad 02 (MIN03015B02). Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, beeldbank. Publiek domein. Bekijk het blad of alle minuutplannen van Meppel.
- Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel, Meppel sectie B (1832), percelen 276–371, leggerartikelen 448, 450 en 452. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, beeldbank, collectie Kadastrale kaarten 1811–1832.
- Successiememorie van Jan Everts Robaard, overleden 20-03-1838, kantoor Meppel. Drents Archief. Bekijk de akte.
- Huwelijk Geert Robaard en Jantjen Hendriks Drogt, Meppel 13-05-1838. Drents Archief. Bekijk de akte.
- Overlijden Arentien Robaard, Oosterboer (Meppel) 28-12-1872, dochter van Geert Jans Robaard. Drents Archief. Bekijk de akte.
- Huwelijk Egbert Wind en Hilligje Robaard, Meppel 18-11-1876. Drents Archief. Bekijk de akte.
- Overlijden Geert Robaard, Meppel 07-01-1885. Drents Archief, BS Overlijden Meppel 1885 nr. 2. Bekijk de akte.
- Successiememorie Geert Jans Robaard, overleden 07-01-1885 te Oosterboer. Drents Archief, toegang 0119.05, inv.nr. 98, folio 14, aktenr. 2/8856 (de opgave van de goederen staat op de tweede scan). Bekijk de akte.
- Huwelijk Jan Schoemaker en Geesje Wind, Ruinerwold 15-04-1899. Drents Archief. Bekijk de akte. Overlijden Jan Schoemaker, Oosterboer 05-04-1917: bekijk de akte.
- Successiememorie Geert Wind, overleden Deventer 12-06-1923. Drents Archief, toegang 0119.05, inv.nr. 121.4, aktenr. 4/8746. Bekijk de akte.
- Foto's Binnenweg 4, Meppel: boerderij in de sneeuw, 26-02-1963 (MZ11501020106 en MZ11501020107, neg. 180-24); tegeltableaus ruiter (03-09-1963, MZ11501020104), bouwman (MZ11501020103) en jacht (MZ11501020105), 26-02-1963; fotokaart Provinciale Fotodienst 561-20, 26-06-1969 (DA93700003115/116). Drents Archief, beeldbank. Gemarkeerd als niet auteursrechtelijk beschermd. Eerst gevonden via Oozo historische foto's.
- Scan 40e penning 1726, blad 2450, post 13. Drents Archief, toegang 0001, inv.nr. 1785.43, scan 059. Bekijk de akte.
- Foto's Oosterboerweg 33 (G.J. Dukker, 10-1961 nr. 62.225 en 01-1965 nr. 94.367) en Slotweg 1 (A.J. van der Wal, 05-1979 nrs. 206.196 en 206.202); bouwtekeningen Oosterboerweg 33 door A. Kuurman, Stichting Historisch Boerderij-Onderzoek, okt. 1966–jan. 1967 (SHBO0201.001–003). Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, beeldbank. Licentie CC BY-SA 3.0; hier verkleind.
- J. Poortman, "Zij stijgen uit hun graven op… V. Bijgeloof in de oude tijd", Emmer Courant, 15-04-1938 (over de processtukken van 1741). Delpher. Alleen gelinkt: auteursrecht voorbehouden.
- "De Ramhorst in Oosterboer al boerderij uit 15e eeuw", Nieuwsblad van het Noorden, 08-04-1986, over H. Jansen in Oud Meppel jg. 7 nr. 4. Delpher.
- Ontdek Meppel, tekst over de Rootbaardije, met de vermelding "Robarte" op de Franse kaart. ontdekmeppel.nl. De kaart zelf: Versfelt en Schroor, ISBN 978-90-8067-271-0 (nog niet ingezien).
- De naam Rootbaardije bij Binnenweg 4: OpenStreetMap, toegevoegd in 2021.
- Rijksmonumentenregister: Oosterboerweg 33 (28646) en Slotweg 1 (28647). Bouwjaar 1824 van Oosterboerweg 33: Monumenten in Nederland, Drenthe (Zwolle 1996), via DBNL.
- Wijkplatform Oosterboer-Ezinge, QR-wandeling: Oosterboerweg 33 en Het Slot (afbraak 1834, boerderij 1845, brand 1928).
- Ligging van de huizen nu: eigen georeferentie van het minuutplan (meetnet en schaalstok van het blad, Hoogeveensche Vaart en Wold Aa uit de TOP10NL van het Kadaster, controle met panden en bouwjaren uit de BAG). PDOK.
- Overlijdensakte Jan Everts Kloeten, "ook Jan Everts Robaard", Meppel 1838, nr. 30. Drents Archief, toegang 1102.15.
- Trouwen Jan Everts Kloeten en Lammegien Warners van de Roodbaard, Meppel 15-04-1792. Drents Archief, DTB Meppel (0176.01), deel 75. Bekijk de akte.
- Huwelijk Warner Jans Robaard en Hendrikje Meeuwis Steenbergen, Meppel 27-08-1812. Drents Archief.
- Haardstedegeld 1784, Warner Jans Roodbaard, en 1794, Jan Everts van de Roodbaard. Drents Archief, 868.18. Bekijk de akte. Haardstedegeld 1764 (Warner Jans Rootbaart) en 1804 (Jan Ev. op de Roodbaard), buurschap Oosterboer: Drents Archief, 868.18 en 869.
- Koop/Coop Jans Robaard: geboorte zoon Jan, Meppel 07-09-1811 (nr. 24), en huwelijk zoon Jan Coops, Meppel 25-04-1834 (nr. 13). Drents Archief.
- Albert Robaard, geboren 28-02-1928, overleden 11-08-2005, vertrokken naar Nederlands-Indië vanaf Woldstraat 15, Meppel, Mariniersbrigade: Indiëgangers Meppel, De veteraan in beeld.
- Albert en Bernardina Hendrika Robaard in Nieuw-Zeeland: Archives New Zealand, Immigration Case Files (R15502424, 1951–1958) en Alien registration files (R23690103, R23690107, 1952–1958); dossier op meisjesnaam Sterken (R15502425, 1951–1952). Alleen de catalogus is gezien, de dossiers zelf nog niet.
- Uitsneden van het minuutplan: eigen uitsneden uit de scans van de RCE-beeldbank (publiek domein), gedraaid zodat het noorden boven ligt. Lettertype: Inter (SIL Open Font License).
- Kaart van nu: © OpenStreetMap-bijdragers (ODbL). Luchtfoto: Beeldmateriaal Nederland via PDOK (CC BY 4.0). Kaartsoftware: Leaflet.
- Genealogische gegevens (doop-, trouw- en sterfdata, de lijn van generaties, Koop Jans en Lammegien): Genealogie van de familie Robaard, Webring Reestdal. Secundaire bron.
- Verder: het Drents Archief en Collectie Overijssel, via Open Archieven.
Weet je meer, of zie je een fout? Mail [email protected].